Ngành Dược Việt Nam đang có bước phát triển mạnh mẽ, đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của hệ thống y tế cũng như nền kinh tế. Tuy nhiên, thực trạng ngành Dược Việt Nam hiện nay vẫn tồn tại không ít khó khăn và thách thức cần được giải quyết.
Khái quát ngành Dược Việt Nam
Ngành Dược Việt Nam đang phát triển nhanh chóng và ngày càng khẳng định vai trò quan trọng trong hệ thống y tế. Với quy mô dân số gần 100 triệu người cùng mức chi tiêu cho y tế tăng mạnh trong nhiều năm qua, thị trường dược phẩm trong nước trở thành điểm thu hút lớn đối với các doanh nghiệp và nhà đầu tư quốc tế. Dự báo đến năm 2026, giá trị ngành Dược Việt Nam có thể đạt khoảng 10 tỷ USD, cho thấy tiềm năng phát triển rất lớn trong khu vực.
Không chỉ phục vụ nhu cầu trong nước, Việt Nam còn có nhiều lợi thế để mở rộng xuất khẩu dược phẩm nhờ sự tiến bộ trong nghiên cứu, sản xuất và hệ thống cơ sở hạ tầng. Đồng thời, sự gia tăng của các bệnh mãn tính, bệnh liên quan đến tuổi tác và bệnh truyền nhiễm cũng góp phần thúc đẩy nhu cầu sử dụng thuốc, tạo động lực cho ngành Dược phát triển bền vững.
Thực trạng ngành Dược Việt Nam
Thực trạng ngành Dược Việt Nam hiện nay cho thấy sự tăng trưởng mạnh mẽ nhưng vẫn tồn tại nhiều hạn chế cần khắc phục. Một số điểm đáng chú ý gồm:
Quy mô thị trường dược phẩm
Việt Nam là một trong những thị trường dược phẩm phát triển nhanh tại Đông Nam Á với tốc độ tăng trưởng trung bình khoảng 10–12% mỗi năm. Đến năm 2024, quy mô thị trường ước tính vượt 7 tỷ USD và tiếp tục mở rộng nhờ dân số đông, nhu cầu chăm sóc sức khỏe tăng cao và sự gia tăng của tầng lớp trung lưu. Tuy nhiên, ngành vẫn phụ thuộc lớn vào thuốc nhập khẩu, chiếm khoảng 55–60% tổng giá trị thị trường, chủ yếu từ các quốc gia như Pháp, Mỹ, Ấn Độ, Đức và Hàn Quốc. Điều này cho thấy năng lực sản xuất trong nước chưa đáp ứng đầy đủ cả về số lượng lẫn chất lượng.
Năng lực sản xuất trong nước
Hiện cả nước có hơn 250 nhà máy dược phẩm, nhiều cơ sở đạt tiêu chuẩn GMP-WHO, thậm chí đạt EU-GMP hoặc PIC/S-GMP. Nhờ đó, việc sản xuất thuốc generic đã được cải thiện và đáp ứng phần lớn nhu cầu thuốc phổ thông. Tuy vậy, các sản phẩm như biệt dược gốc, thuốc đặc trị, sinh phẩm hay vaccine vẫn còn hạn chế do thiếu đầu tư cho nghiên cứu, thiếu nhân lực chuyên môn cao và phụ thuộc nguyên liệu nhập khẩu, chủ yếu từ Trung Quốc và Ấn Độ.
Hệ thống phân phối và bán lẻ
Việt Nam hiện có hơn 60.000 nhà thuốc, với sự tham gia của nhiều chuỗi lớn góp phần hiện đại hóa hệ thống phân phối. Dù vậy, khu vực nông thôn và miền núi vẫn thiếu nhân lực Dược có chuyên môn. Bên cạnh đó, tình trạng thuốc giả, thuốc kém chất lượng vẫn chưa được kiểm soát triệt để, gây ảnh hưởng đến sức khỏe người dân.
Nguồn nhân lực ngành Dược
Số lượng sinh viên theo học Cao đẳng Dược hay Đại học Dược ngày càng tăng nhằm đáp ứng nhu cầu xã hội. Tuy nhiên, chất lượng đào tạo chưa đồng đều, nhiều sinh viên còn hạn chế về kỹ năng thực hành, nghiên cứu, ngoại ngữ và giao tiếp chuyên môn. Đặc biệt, nhân lực trong các lĩnh vực công nghệ cao, dược lâm sàng và quản lý chuỗi cung ứng vẫn còn thiếu.
Quản lý và chính sách phát triển
Nhà nước đã ban hành nhiều chính sách như Chiến lược phát triển ngành Dược đến năm 2030, tầm nhìn 2045 nhằm thúc đẩy ngành phát triển bền vững. Tuy nhiên, quá trình triển khai vẫn còn những bất cập như thủ tục đăng ký thuốc phức tạp, thời gian xử lý kéo dài và cơ chế đấu thầu chưa thực sự minh bạch, gây khó khăn cho doanh nghiệp cũng như người bệnh.
Hướng đi của ngành Dược trong tương lai
Trong bối cảnh hội nhập toàn cầu và sự bùng nổ của công nghệ hiện đại, thực trạng ngành Dược hiện nay đang đối mặt đồng thời với nhiều cơ hội phát triển và không ít thách thức. Thời gian tới, lĩnh vực này sẽ đẩy mạnh ứng dụng công nghệ tiên tiến, chú trọng phát triển dược phẩm sinh học và nâng cao năng lực tự chủ trong nghiên cứu cũng như sản xuất thuốc.
Dược phẩm sinh học được dự đoán sẽ giữ vai trò chủ đạo, tập trung vào sản xuất vắc-xin, kháng thể đơn dòng và các thuốc sinh học phục vụ điều trị ung thư cũng như nhiều bệnh lý phức tạp. Bên cạnh đó, liệu pháp gen được kỳ vọng sẽ mở ra những hướng tiếp cận mới trong điều trị các bệnh di truyền và bệnh hiểm nghèo.
Cùng với đó, xu hướng phát triển dược phẩm thông minh và y học cá nhân hóa ngày càng rõ nét, góp phần nâng cao hiệu quả điều trị thông qua việc điều chỉnh liều lượng và giải phóng hoạt chất phù hợp với từng cơ địa. Công nghệ số cũng được ứng dụng mạnh mẽ trong chăm sóc sức khỏe từ xa, giúp người bệnh dễ dàng theo dõi tình trạng sức khỏe và tiếp cận thuốc một cách thuận tiện.
Các doanh nghiệp dược trong nước đang nỗ lực cải thiện chất lượng sản phẩm để mở rộng thị trường xuất khẩu, đặc biệt hướng đến khu vực ASEAN. Đồng thời, xu hướng tiêu dùng xanh với các sản phẩm có nguồn gốc tự nhiên, dược liệu và thực phẩm hỗ trợ sức khỏe ngày càng được ưa chuộng.
Những xu hướng này mang lại nhiều triển vọng cho ngành Dược Việt Nam. Tuy nhiên, để tận dụng hiệu quả, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng trong việc đổi mới, đầu tư và phát triển theo hướng bền vững.
Trên đây là những phân tích và nhận định về thực trạng ngành Dược Việt Nam hiện nay do Ban tư vấn Trường Cao đẳng Y Dược Pasteur TP HCM tổng hợp. Mặc dù đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng, ngành vẫn đang đối diện với không ít khó khăn và thách thức. Do đó, việc chú trọng nâng cao chất lượng sản phẩm, đẩy mạnh đầu tư công nghệ và phát triển nguồn nhân lực được xem là những yếu tố then chốt để đảm bảo sự phát triển bền vững trong thời gian tới.