Phía sau mỗi ca bệnh thành công là những người dược sĩ thầm lặng
Trong buổi học đầu tiên của lớp Cao đẳng Dược, tôi thường bắt đầu bằng một câu hỏi rất đơn giản:
“Theo các em, học Dược ra trường sẽ làm công việc gì?”
Cả lớp gần như đồng thanh trả lời:
- “Bán thuốc.”
- “Mở nhà thuốc.”
Một vài em mạnh dạn hơn thì nói:
- “Làm trình dược viên.”
Tôi mỉm cười rồi hỏi tiếp:
“Ngoài những công việc đó thì còn gì nữa?”
Lớp học bỗng im lặng.
Những ánh mắt ngơ ngác nhìn nhau. Không phải vì các em thiếu tự tin, mà bởi trong suy nghĩ của phần lớn tân sinh viên, nghề Dược gần như chỉ gắn với hình ảnh quầy thuốc và chiếc áo blouse đứng sau quầy bán thuốc.
Nhìn những gương mặt còn rất non trẻ ấy, tôi chợt nhớ đến chính mình hơn ba mươi năm trước. Và cũng từ câu hỏi tưởng chừng rất đơn giản ấy, buổi học hôm đó đã trở thành một buổi định hướng nghề nghiệp.
Tôi kể cho các em nghe một câu chuyện thật – một câu chuyện mà có lẽ không có trong bất kỳ giáo trình nào.
- Những năm tháng ở Trà My
Đó là những năm đầu của thập niên 1990, khi Quảng Nam và Đà Nẵng vẫn còn là một đơn vị hành chính. Tôi công tác tại Trung tâm Y tế huyện Trà My.bắt đầu hành trình gắn bó lâu dài với nghề Dược bệnh viện.
Khoa Dược của bệnh viện khi ấy cũng như nhiều khoa Dược khác, có rất nhiều công việc khác nhau: thống kê – kế toán dược, quản lý kho và bảo quản thuốc, pha chế, cung ứng thuốc, dược lâm sàng, tham mưu cho Hội đồng Thuốc và Điều trị… Mỗi vị trí đều có những yêu cầu và áp lực riêng.
Qu gần hai mươi năm công tác tại đây, tôi đã lần lượt trải qua hầu hết những công việc ấy. Có những thời điểm, khi đảm nhận công tác quản lý khoa, tôi vẫn trực tiếp tham gia nhiều nhiệm vụ chuyên môn khác nhau. Chính những năm tháng ấy giúp tôi hiểu rằng, muốn điều hành tốt một khoa Dược thì trước hết phải hiểu công việc của từng đồng nghiệp trong khoa.
Có lẽ cũng vì đã từng đi qua từng vị trí nên tôi hiểu rất rõ rằng, phía sau mỗi viên thuốc đến tay người bệnh là cả một chuỗi công việc âm thầm mà rất ít người nhìn thấy.
- Cuộc chạy đua không ai biết
Có một lần, bệnh viện tiếp nhận một ca bệnh rất nặng.
Loại thuốc điều trị khi ấy là một thuốc chuyên biệt, ít sử dụng nên bệnh viện chỉ dự trữ với số lượng vừa đủ theo nhu cầu thông thường.
Những ngày đầu, việc điều trị vẫn diễn ra đúng như dự kiến.
Nhưng rồi bệnh nhân diễn biến nặng hơn. Liệu trình phải kéo dài.
Kiểm tra lại kho thuốc. Số lượng còn lại không đủ.
Nếu không bổ sung kịp thời, việc điều trị sẽ bị gián đoạn.
Ngày nay, chỉ cần vài thao tác trên máy tính, nhiều loại thuốc có thể được vận chuyển rất nhanh đến bệnh viện.
Nhưng hơn hai mươi năm trước thì hoàn toàn khác.
Từ thành phố Đà Nẵng lên Trà My gần hai trăm kilômét đường đèo. Phương tiện vận chuyển còn hạn chế. Với số lượng thuốc không nhiều nhưng cần gấp, doanh nghiệp rất khó bố trí chuyến xe riêng. Không còn cách nào khác.
Người phụ trách cung ứng thuốc phải trực tiếp xuống thành phố liên hệ với công ty dược, nhận thuốc rồi mang ngược trở lại bệnh viện ngay trong ngày.
Một chuyến đi vội vã.
Một cuộc chạy đua với thời gian.
Sáng hôm sau, thuốc đã có mặt tại khoa điều trị.
Việc điều trị tiếp tục diễn ra bình thường.
Người bệnh và người nhà không ai biết rằng, để những lọ thuốc ấy có mặt đúng lúc, đã có người vừa trải qua gần bốn trăm kilômét đường núi chỉ trong một khoảng thời gian rất ngắn.
Đó không phải là điều gì lớn lao.
Đó đơn giản chỉ là trách nhiệm của người làm nghề.
- Điều người bệnh không nhìn thấy
Nhiều người nghĩ rằng dược sĩ trong bệnh viện chỉ làm nhiệm vụ cấp phát thuốc.
Thực ra, cấp phát chỉ là một mắt xích trong cả một hệ thống.
Trước khi một viên thuốc đến tay người bệnh là rất nhiều công việc phải được chuẩn bị từ trước: Đó là xây dựng danh mục thuốc, dự báo nhu cầu sử dụng, lựa chọn thuốc phù hợp, đấu thầu, mua sắm, bảo quản, kiểm soát chất lượng, quản lý tồn kho, theo dõi hạn dùng, tham gia Hội đồng Thuốc và Điều trị, triển khai hoạt động Dược lâm sàng.
Một ca bệnh được cứu chữa thành công là thành quả của cả một tập thể.
Người bác sĩ đưa ra quyết định điều trị.
Người điều dưỡng chăm sóc người bệnh từng giờ.
Và người dược sĩ âm thầm bảo đảm rằng khi bác sĩ cần, thuốc luôn có sẵn, đúng chủng loại, đúng chất lượng và đúng thời điểm.
Người bệnh có thể không biết tên người dược sĩ.
Nhưng người làm nghề thì hiểu, chỉ cần thiếu một mắt xích trong chuỗi ấy, việc điều trị cũng có thể bị ảnh hưởng.
Có lẽ vì thế mà nhiều người vẫn gọi dược sĩ là “những chiến sĩ thầm lặng.”
- Buổi học hôm ấy
Kể đến đây, tôi nhìn xuống lớp.
Những ánh mắt lúc đầu còn bỡ ngỡ giờ đã chăm chú hơn.
Có em ngạc nhiên khi biết người dược sĩ không chỉ làm việc ở nhà thuốc.
Có em bất ngờ khi biết trong một khoa Dược bệnh viện lại có nhiều vị trí công việc đến như vậy.
Tôi kể thêm với các em rằng, ngày mới nhận công tác, dù vừa tốt nghiệp, tôi cũng bắt đầu từ những công việc rất bình dị. Mỗi nhiệm vụ được giao đều là một cơ hội để học nghề và hiểu nghề. Chính những trải nghiệm ấy đã giúp tôi trưởng thành từng ngày và có đủ hành trang để đảm nhận những công việc có trách nhiệm lớn hơn sau này.
Tôi nói với các em:
“Đừng bao giờ giới hạn nghề Dược trong một quầy thuốc.”
Tấm bằng Dược sĩ không chỉ mở ra cánh cửa của một nhà thuốc.
Nó còn mở ra con đường đến khoa Dược bệnh viện, công nghiệp dược, kiểm nghiệm, nghiên cứu, quản lý nhà nước, bảo hiểm y tế, giảng dạy và nhiều lĩnh vực khác.
Điều quan trọng không phải là em bắt đầu ở vị trí nào.
Điều quan trọng là em học được gì ở mỗi vị trí ấy.
- Điều không có trong giáo trình
Sau hơn ba mươi năm gắn bó với ngành Y tế và gần mười năm đứng trên bục giảng, tôi càng tin rằng, nghề Dược không chỉ là một nghề bán thuốc.
Đó là nghề góp phần bảo đảm cho quá trình điều trị được diễn ra an toàn, liên tục và hiệu quả.
Có những đóng góp không xuất hiện trên hồ sơ bệnh án.
Có những nỗ lực không được người bệnh nhìn thấy.
Nhưng chính những công việc thầm lặng ấy lại là nền tảng để bác sĩ yên tâm điều trị và người bệnh có cơ hội hồi phục.
Người ta thường nhớ đến bác sĩ khi một ca bệnh được cứu sống.
Điều đó hoàn toàn xứng đáng.
Nhưng phía sau thành công ấy còn có rất nhiều con người âm thầm cống hiến, trong đó có những người dược sĩ bệnh viện.
Họ không đứng dưới ánh đèn của phòng mổ.
Không xuất hiện trong những lời cảm ơn của người bệnh.
Nhưng mỗi ngày, họ vẫn lặng lẽ làm tốt công việc của mình để từng viên thuốc đến đúng nơi, đúng lúc và đúng người.
Có lẽ đó cũng chính là vẻ đẹp rất riêng của nghề Dược.
Một nghề lặng lẽ.
Nhưng chưa bao giờ nhỏ bé.
Kết lại:
Buổi học hôm ấy kết thúc, nhưng rất nhiều cánh tay vẫn còn giơ lên để đặt câu hỏi về nghề Dược.
Tôi hiểu rằng, điều các em cần không chỉ là kiến thức trong giáo trình, mà còn là những câu chuyện thật của những người đã đi trước. Bởi chính những câu chuyện ấy sẽ giúp các em hình dung rõ hơn con đường mình đang lựa chọn.
Nếu sau buổi học ấy, có một sinh viên thôi không còn nghĩ rằng học Dược chỉ để bán thuốc, thì tôi tin câu chuyện năm xưa ở Trà My đã không được kể một cách vô ích.
Và có lẽ, đó cũng là một niềm hạnh phúc rất giản dị của người thầy – mang những trải nghiệm của một người dược sĩ năm xưa để thắp lên niềm tự hào nghề nghiệp và trách nhiệm nghề nghiệp cho những người dược sĩ của ngày mai.
DsCKI. Nguyễn Quốc Trung