Khám phá: Vì sao nhiều tòa nhà phương Tây không có tầng 13?

Nếu có dịp bước vào một khách sạn hoặc cao ốc ở Mỹ, Canada hay nhiều nước châu Âu, bạn có thể nhận thấy một điều khá kỳ lạ. Sau tầng 12, bảng điều khiển thang máy không hiện tầng 13 mà nhảy thẳng lên tầng 14.

Thoạt nhìn, nhiều người nghĩ đây chỉ là cách đánh số đặc biệt của tòa nhà. Tuy nhiên, đằng sau sự “biến mất” của tầng 13 là một câu chuyện thú vị liên quan đến lịch sử, tín ngưỡng, tâm lý học và niềm tin của con người đối với những con số. Hãy cùng tìm hiểu nhé!

Vì sao số 13 bị xem là không may mắn?

Trong văn hóa phương Tây, số 13 từ lâu đã bị xem là con số không may mắn.

Nỗi sợ này phổ biến đến mức các nhà tâm lý học còn đặt cho nó một cái tên riêng là “Triskaidekaphobia”, nghĩa là chứng sợ số 13.

Nhiều người cảm thấy bất an khi phải sống ở phòng số 13, ngồi ở ghế số 13 hoặc thực hiện những sự kiện quan trọng vào ngày 13.

Dù không có cơ sở khoa học nào chứng minh số 13 gây xui xẻo, niềm tin ấy vẫn tồn tại dai dẳng trong xã hội phương Tây suốt hàng trăm năm.

Nhiều nhà nghiên cứu cho rằng quan niệm số 13 mang lại điều không may bắt nguồn từ các truyền thuyết và tín ngưỡng cổ xưa của phương Tây.

Trong truyền thống Kitô giáo, bữa ăn cuối cùng của Chúa Giêsu với các môn đệ có tổng cộng 13 người tham dự. Theo quan niệm phổ biến, Judas Iscariot – người sau đó phản bội Chúa – là vị khách thứ 13. Sự kiện này khiến số 13 dần được liên hệ với sự phản bội, bất hạnh và những điều không may.

Bên cạnh đó, thần thoại Bắc Âu cũng góp phần củng cố quan niệm này. Một truyền thuyết kể rằng có 12 vị thần đang tham dự một bữa tiệc trên thiên giới thì Loki – vị thần của sự hỗn loạn và lừa lọc – xuất hiện với tư cách vị khách thứ 13 không được mời. Sự kiện này dẫn đến cái chết của thần Balder, vị thần tượng trưng cho ánh sáng và niềm vui. Từ đó, số 13 tiếp tục bị gắn với tai họa và sự bất ổn.

Dù những câu chuyện trên chủ yếu mang tính truyền thuyết và tín ngưỡng, chúng đã ảnh hưởng sâu sắc đến tâm thức của người phương Tây trong nhiều thế kỷ, khiến số 13 trở thành một trong những con số bị e ngại nhất trong văn hóa của họ.

Tầng 13 thực sự có biến mất?

Câu trả lời là không.

Về mặt kỹ thuật, tầng 13 vẫn tồn tại.

Một tòa nhà có tầng 12 và tầng 14 thì tầng nằm giữa hai tầng đó chính là tầng thứ 13 về mặt vật lý.

Điều thay đổi chỉ là cách ghi số.

Một số tòa nhà đánh số như:

Hoặc:

Trong đó chữ M là chữ cái thứ 13 trong bảng chữ cái Latin.

Nói cách khác, người ta không loại bỏ tầng 13 mà chỉ loại bỏ con số 13.

Theo một số khảo sát tại Hoa Kỳ, phần lớn các khách sạn và tòa nhà cao tầng đều không sử dụng ký hiệu tầng 13. Điều này cho thấy ảnh hưởng của niềm tin văn hóa vẫn còn rất mạnh mẽ ngay cả trong xã hội hiện đại.

Từ mê tín đến đời sống hiện đại

Mặc dù xã hội phương Tây ngày nay rất phát triển về khoa học và công nghệ, nhưng ảnh hưởng của những niềm tin cổ xưa vẫn còn tồn tại.

Nhiều người không muốn:

Mua nhà số 13.
Ở phòng khách sạn số 13.
Ngồi ghế số 13 trên máy bay.
Tổ chức đám cưới vào ngày 13.

Các doanh nghiệp hiểu rất rõ tâm lý này.

Nếu một khách hàng cảm thấy không thoải mái khi ở tầng 13, họ có thể lựa chọn khách sạn hoặc căn hộ khác. Vì vậy, nhiều chủ đầu tư quyết định bỏ qua số 13 trong hệ thống đánh số tầng nhằm tạo cảm giác yên tâm cho khách hàng.

Thứ Sáu ngày 13 – ngày đáng sợ nhất?

Niềm tin vào số 13 còn kết hợp với ngày thứ Sáu để tạo nên một trong những điều mê tín nổi tiếng nhất thế giới: “Thứ Sáu ngày 13”.

Nhiều người phương Tây cho rằng đây là ngày mang lại vận rủi.

Vào những ngày này, một số người thậm chí tránh:

Đi xa.
Ký hợp đồng.
Mua bán tài sản lớn.
Tiến hành phẫu thuật tự chọn.

Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học chưa tìm thấy bằng chứng nào cho thấy tai nạn hay rủi ro xảy ra nhiều hơn vào thứ Sáu ngày 13 so với các ngày khác.

Có phải nơi nào cũng sợ số 13?

Không hẳn.

Ở nhiều quốc gia, số 13 được xem là hoàn toàn bình thường.

Thậm chí tại một số nền văn hóa, nó còn được coi là con số may mắn hoặc mang ý nghĩa tâm linh tích cực.

Điều này cho thấy ý nghĩa của các con số không nằm ở bản thân chúng mà chủ yếu xuất phát từ niềm tin và văn hóa của con người.

Điều thú vị là trong khi người phương Tây e ngại số 13 thì nhiều nước châu Á lại đặc biệt kiêng số 4 vì cách phát âm gần giống từ “tử” (chết).

Do đó, không ít tòa nhà ở Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc hay một số khu vực Đông Nam Á bỏ qua tầng 4, tầng 14 hoặc thậm chí cả tầng 24.

Khi mê tín định hình kiến trúc

Việc bỏ qua tầng 13 là một ví dụ điển hình cho thấy niềm tin văn hóa có thể tác động đến những lĩnh vực tưởng như rất khoa học như kiến trúc và xây dựng.

Các kỹ sư biết rằng số 13 không làm thay đổi kết cấu công trình. Các nhà khoa học biết rằng không có bằng chứng nào chứng minh số 13 mang lại xui xẻo.

Tuy nhiên, con người không chỉ sống bằng lý trí. Những niềm tin, truyền thống và cảm xúc đôi khi có ảnh hưởng mạnh mẽ không kém các quy luật khoa học.

Chính vì vậy, dù đang sống trong thời đại của trí tuệ nhân tạo và công nghệ cao, nhiều tòa nhà trên thế giới vẫn tiếp tục “giấu” tầng 13 khỏi bảng điều khiển thang máy.

Kết luận

Việc nhiều tòa nhà phương Tây không có tầng 13 không phải vì tầng đó thực sự biến mất mà xuất phát từ niềm tin lâu đời cho rằng số 13 mang lại điều không may. Dù không có cơ sở khoa học, quan niệm này đã ăn sâu vào văn hóa và ảnh hưởng đến kiến trúc, kinh doanh cũng như đời sống xã hội.

Câu chuyện về tầng 13 cho thấy một điều thú vị: đôi khi những con số tưởng chừng đơn giản lại chứa đựng cả một lịch sử dài của tín ngưỡng, truyền thuyết và tâm lý con người./.

DsCKI. Nguyễn Quốc Trung