1.Khi phụ huynh cần nhiều hơn một bộ hồ sơ nhập học
Có lần, tôi tình cờ chứng kiến một người cha dắt cô con gái vừa tốt nghiệp THPT đến một trường đào tạo khối ngành sức khỏe để tìm hiểu việc nhập học.
Hai cha con ăn mặc giản dị.
Người cha cẩn thận cầm trên tay chiếc túi hồ sơ đã chuẩn bị từ trước. Cô con gái lặng lẽ bước theo sau, ánh mắt vừa háo hức, vừa lo lắng. Có lẽ, đây là một trong những quyết định quan trọng nhất của cuộc đời em.
Bước vào phòng tuyển sinh, hai cha con được một cô tư vấn viên niềm nở đón tiếp.
Cuộc trao đổi diễn ra rất chuyên nghiệp.
Học phí bao nhiêu?
Mỗi năm học mấy học kỳ?
Ngày nào khai giảng?
Hồ sơ gồm những giấy tờ gì?
Có ký túc xá không?
Có chính sách miễn, giảm học phí hay không?
Mọi thông tin đều đầy đủ.
Mọi quy trình đều rõ ràng.
Nhưng trước khi đứng dậy ra về, người cha bỗng hỏi một câu rất đời thường:
“Theo cô, con tôi có phù hợp với ngành Điều dưỡng không?”
Cô tư vấn mỉm cười:
“Ngành này hiện nay rất có nhu cầu nhân lực.”
Người cha hỏi tiếp:
“Cháu hơi nhút nhát. Liệu sau này có theo nghề được không?”
Cô trả lời:
“Vào học rồi sẽ quen.”
Ông vẫn chưa yên tâm.
“Nếu học Dược thì khác gì Điều dưỡng? Sau này làm công việc gì? Tính cách nào phù hợp với từng ngành?”
Lần này, cô tư vấn lúng túng.
Không phải vì cô thiếu nhiệt tình.
Mà vì những câu hỏi ấy không còn là câu hỏi về tuyển sinh.
Đó là những câu hỏi về nghề nghiệp.
2.Tuyển sinh không chỉ là thủ tục, mà còn là trách nhiệm định hướng
Nhiều năm làm việc trong ngành y tế và gần mười năm đứng trên bục giảng đã cho tôi một suy nghĩ.
Phụ huynh đến trường không chỉ để hỏi học phí.
Các em học sinh không chỉ cần biết ngày khai giảng.
Điều họ cần hơn cả là một người đủ trải nghiệm để giúp họ hiểu:
Mình có thật sự phù hợp với nghề này hay không?
Điều đáng tiếc là đôi khi, người tư vấn rất giỏi quy trình tuyển sinh nhưng chưa có điều kiện trải nghiệm nghề nghiệp đủ sâu để giải đáp những băn khoăn ấy.
Điều đó không phải lỗi của họ.
Mỗi người đang làm đúng phần việc được giao.
Nhưng nếu chỉ dừng lại ở việc hoàn tất một bộ hồ sơ thì vẫn còn thiếu một phần rất quan trọng.
Đó là định hướng nghề nghiệp.
- Bài học đầu tiên trong giảng đường Y khoa
Rồi năm học mới cũng bắt đầu.
Các em chính thức trở thành tân sinh viên.
Buổi học đầu tiên mà tôi được phân công giảng dạy là môn Y đức.
Nhiều người nghĩ rằng bài giảng đầu tiên sẽ nói về lời thề Hippocrates, về đạo đức của người thầy thuốc hay những chuẩn mực nghề nghiệp.
Nhưng tôi lại bắt đầu bằng một câu hỏi khác.
“Có bao nhiêu em thật sự hiểu ngành mình đang học sẽ làm công việc gì sau khi ra trường?”
Cả lớp im lặng.
Tôi tiếp tục hỏi.
“Có bao nhiêu em chọn ngành này vì cha mẹ định hướng?”
Một số cánh tay giơ lên.
“Có bao nhiêu em chọn vì nghe bạn bè nói ngành này dễ xin việc?”
Lại thêm nhiều cánh tay khác.
Tôi mỉm cười.
“Tốt lắm!
Hôm nay chúng ta chưa học Y đức.
Hôm nay, chúng ta sẽ cùng xem mình đã chọn đúng nghề hay chưa.”
Suốt buổi học hôm ấy, tôi không dạy theo giáo trình.
Tôi kể cho các em nghe về từng công việc trong ngành y tế.
Người điều dưỡng một ngày làm những gì.
Người dược sĩ không chỉ đứng bán thuốc.
Kỹ thuật viên xét nghiệm làm việc trong môi trường ra sao.
Hộ sinh sẽ đối diện với những niềm vui và cả áp lực nào.
Tôi không nói bằng những khẩu hiệu.
Tôi kể bằng những gì mình đã đi qua.
Hơn ba mươi năm làm chuyên môn.
Làm quản lý.
Làm công tác bảo hiểm y tế.
Và gần mười năm đứng trên bục giảng.
Có những điều không có trong giáo trình.
Nhưng lại có trong cuộc đời làm nghề.
4.Khi người thầy giúp sinh viên được chọn lại con đường của mình
Cuối buổi học, tôi phát cho mỗi sinh viên một tờ giấy nhỏ.
Không cần ghi tên.
Không cần phát biểu trước lớp.
Chỉ có hai câu hỏi:
Nếu được chọn lại ngay hôm nay, em có tiếp tục học ngành hiện tại không?
Nếu không, em muốn chuyển sang ngành nào? Vì sao?
Tôi hiểu rằng nhiều em sẽ ngại nói trước đám đông.
Nhưng trên tờ giấy ấy, các em sẽ viết điều mình thật sự nghĩ.
Kết quả khiến nhiều người bất ngờ.
Không ít sinh viên mong muốn được chuyển sang ngành học khác.
Không phải vì ngành cũ không tốt.
Mà vì đến lúc ấy các em mới thật sự hiểu mình sẽ học gì, sẽ làm gì và bản thân có phù hợp hay không.
Nhà trường đã tạo điều kiện để các em được điều chỉnh ngành học ngay trong học kỳ đầu tiên.
Theo tôi, đó là một quyết định rất nhân văn.
Bởi sửa một lựa chọn sau một tuần sẽ dễ hơn rất nhiều so với việc để một người trẻ mang theo sự nuối tiếc suốt cả quãng đời làm nghề.
- Niềm vui của người thầy không chỉ là dạy kiến thức
Nhiều năm sau, tôi gặp lại không ít sinh viên của khóa học ấy.
Có em trở thành dược sĩ.
Có em là điều dưỡng trưởng.
Có em làm kỹ thuật viên tại các bệnh viện lớn.
Mỗi lần gặp lại, nhiều em đều nói với tôi một câu rất giản dị:
“Thầy ơi! May mà hôm đó thầy cho tụi em được chọn lại.”
Mỗi lần nghe câu nói ấy, tôi lại thấy hạnh phúc.
Không phải vì mình đã dạy các em một bài học hay.
Mà vì mình đã giúp các em tránh được một lựa chọn có thể khiến các em hối tiếc nhiều năm sau.
6.Bài học không có trong giáo trình
Đến hôm nay, tôi vẫn luôn tin rằng:
Bài học đầu tiên của người học ngành Y không phải là cách kê đơn.
Không phải là cách pha thuốc.
Cũng không phải là kỹ thuật chăm sóc người bệnh.
Bài học đầu tiên là hiểu đúng nghề mình đã chọn.
Bởi chỉ khi chọn đúng nghề, người ta mới học bằng đam mê.
Làm nghề bằng trách nhiệm.
Và cống hiến bằng cả trái tim.
Có lẽ đó mới chính là bài học đầu tiên không có trong bất kỳ giáo trình nào.
Nhưng lại là bài học quan trọng nhất đối với một người sẽ dành cả cuộc đời để chăm sóc sức khỏe cho người khác.
“Bởi người thầy thuốc tương lai không thể chăm sóc tốt sức khỏe của người khác nếu ngay từ đầu chưa thật sự hiểu và lựa chọn đúng con đường nghề nghiệp của chính mình.”
DsCKI. Nguyễn Quốc Trung