Những điều không có trong giáo trình nghề y
Trong ngành y, chúng ta luôn đề cao năng lực chuyên môn. Một người thầy thuốc giỏi được đánh giá qua kiến thức, kỹ năng nghề nghiệp, khả năng chẩn đoán, điều trị và chăm sóc người bệnh.
Điều đó hoàn toàn đúng.
Nhưng trong quá trình phát triển nghề nghiệp, có một thời điểm nhiều người được giao thêm một vai trò mới: từ người làm chuyên môn trở thành người quản lý. Có thể là trưởng khoa, trưởng phòng, phó giám đốc, giám đốc bệnh viện, hay người điều hành một cơ sở dược.
Và lúc ấy, một câu hỏi quan trọng được đặt ra:
Một người giỏi chuyên môn có chắc chắn sẽ trở thành một nhà quản trị giỏi hay không?
Thực tế cho thấy: chưa chắc.
Bởi chuyên môn và quản trị là hai lĩnh vực có liên quan nhưng không hoàn toàn giống nhau.
1.Từ người làm chuyên môn đến người lãnh đạo: một bước chuyển lớn
Khi còn là một cán bộ chuyên môn, nhiệm vụ chính của mỗi người là hoàn thành tốt công việc thuộc lĩnh vực của mình. Người bác sĩ tập trung vào bệnh nhân, người dược sĩ tập trung vào thuốc, người kỹ thuật viên tập trung vào kỹ thuật chuyên ngành.
Nhưng khi trở thành nhà quản lý, đối tượng làm việc không còn chỉ là chuyên môn, mà là con người và cả một hệ thống.
Một người quản lý phải biết:
- Xây dựng kế hoạch.
- Tổ chức công việc.
- Phân công nhiệm vụ.
- Kiểm tra, đánh giá.
- Giải quyết mâu thuẫn.
- Phát triển nhân sự.
- Tạo dựng sự đoàn kết trong tập thể.
Đây là những năng lực mà chuyên môn giỏi không tự động mang lại.
Một bác sĩ giỏi có thể điều trị tốt cho một bệnh nhân, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc người đó có thể điều hành tốt một khoa phòng với hàng chục nhân viên có tính cách, hoàn cảnh và suy nghĩ khác nhau.
Một dược sĩ giỏi có thể hiểu rất sâu về thuốc, nhưng để quản lý một nhà thuốc hay một doanh nghiệp dược hiệu quả còn cần nhiều năng lực khác ngoài kiến thức chuyên môn.
- Một câu chuyện thực tế về sự khác biệt giữa chuyên môn và quản trị
Trong những năm đầu thập niên 1990, tôi từng chứng kiến một câu chuyện trong môi trường y tế để lại nhiều suy ngẫm về công tác quản lý.
Khi đó, một đơn vị y tế có sự thay đổi về Ban Giám đốc. Người đứng đầu là một nữ y sĩ đa khoa. Nếu chỉ nhìn về bằng cấp chuyên môn, có thể nhiều người cho rằng bà không nổi bật bằng những bác sĩ được đào tạo chuyên sâu hơn.
Nhưng thực tế công tác quản lý lại cho thấy một điều khác.
Bà là người có khả năng điều hành rất tốt. Bà biết tin tưởng những người phụ trách các khoa, phòng, bộ phận; biết giao quyền đúng lúc; không can thiệp quá sâu vào những lĩnh vực mà cán bộ chuyên môn đang phụ trách.
Quan trọng hơn, bà tạo được sự đoàn kết trong tập thể.
Trong suốt thời gian đó,cán bộ nhân viên trong đơn vị làm việc với tinh thần ổn định, phối hợp tốt, hoàn thành nhiệm vụ. Môi trường làm việc giữ được sự hài hòa, ít xảy ra những bất đồng nội bộ.
Sau đó, khi bà được cử đi học dài hạn, một bác sĩ có năng lực chuyên môn tốt được giao trọng trách điều hành đơn vị.
Đây là sự ghi nhận đối với năng lực nghề nghiệp của ông.
Tuy nhiên, khi bước vào vai trò quản lý, những yêu cầu đặt ra hoàn toàn khác với vai trò của một bác sĩ chuyên môn.
Cách điều hành có nhiều thay đổi. Một số vị trí nhân sự được thay thế theo cách tiếp cận mới. Nhưng trong quản lý con người, mọi sự thay đổi đều cần có sự cân nhắc, lắng nghe và tạo được sự đồng thuận.
Khi người quản lý chưa thật sự hiểu được tâm lý tập thể, chưa tạo được niềm tin và sự đồng lòng, những bất đồng dần phát sinh.
Cuối cùng, những vấn đề trong công tác quản lý đã dẫn đến việc ông không còn đảm nhiệm vị trí lãnh đạo và phải nhận các hình thức xử lý theo quy định.
Câu chuyện đó không nhằm đánh giá một cá nhân, mà để lại một bài học nghề nghiệp:
Năng lực chuyên môn là điều kiện cần, nhưng năng lực quản trị là điều kiện quyết định khi một người bước vào vai trò lãnh đạo.
3.Quản trị là khoa học và cũng là nghệ thuật
Trong đào tạo ngành Dược, môn Quản trị kinh doanh Dược không chỉ dạy sinh viên cách vận hành một cơ sở kinh doanh, mà còn giúp người học hiểu bản chất của quản trị.
Quản trị trước hết là một khoa học.
Bởi quản trị có hệ thống lý luận, có nguyên tắc, có phương pháp và có công cụ để tổ chức hoạt động hiệu quả.
Một người quản lý nhà thuốc hay doanh nghiệp dược phải biết:
- Quản lý nguồn nhân lực.
- Quản lý tài chính.
- Quản lý hàng hóa, tồn kho.
- Kiểm soát chất lượng.
- Xây dựng chiến lược phát triển.
- Tổ chức quy trình hoạt động.
Nhưng nếu chỉ có khoa học quản trị thì chưa đủ.
Quản trị còn là nghệ thuật.
Bởi đối tượng của quản trị là con người.
Con người không giống như một cỗ máy có thể lập trình theo một công thức cố định. Mỗi người có năng lực, tính cách, hoàn cảnh và động lực khác nhau.
Vì vậy, người quản lý cần có nghệ thuật ứng xử:
- Biết lắng nghe.
- Biết tôn trọng.
- Biết động viên đúng lúc.
- Biết phê bình nhưng không làm tổn thương.
- Biết cứng rắn khi cần thiết.
- Biết linh hoạt trong từng hoàn cảnh.
4.Nghệ thuật lớn nhất của quản trị là nghệ thuật dùng người
Một nhà quản trị giỏi không phải là người tự mình làm được tất cả.
Mà là người biết làm cho những người xung quanh phát huy được khả năng tốt nhất của họ.
Dùng người là một nghệ thuật.
Người lãnh đạo phải biết:
Ai là người có chuyên môn tốt?
Ai có khả năng tổ chức?
Ai có tố chất lãnh đạo?
Ai cần được đào tạo thêm?
Ai cần được động viên để tự tin hơn?
Một tập thể mạnh không phải vì có một cá nhân xuất sắc nhất, mà vì mỗi người đều được đặt đúng vị trí và phát huy đúng năng lực.
Có một câu nói rất đáng suy ngẫm:
“Nhà quản trị giỏi không phải là người làm thay mọi việc, mà là người tạo ra một tập thể có khả năng hoàn thành tốt mọi việc.”
5.Quản trị là một nghề, không phải chỉ là một chức danh
Nhiều người nghĩ rằng khi một cán bộ chuyên môn được bổ nhiệm vào vị trí quản lý thì tự nhiên sẽ trở thành nhà quản lý.
Nhưng thực tế không phải vậy.
Quản trị cũng là một nghề.
Nghề này cần được học, được rèn luyện và tích lũy kinh nghiệm.
Một người quản lý giỏi cần có:
- Kiến thức chuyên môn.
- Tư duy quản trị.
- Kỹ năng lãnh đạo.
- Khả năng giao tiếp.
- Nghệ thuật sử dụng con người.
- Tầm nhìn phát triển tổ chức.
Chính vì vậy, trong đào tạo quản trị thường đặt ra những câu hỏi tưởng đơn giản nhưng rất sâu sắc:
Người quản trị cần có những kỹ năng gì?
Quản trị có phải là một nghề hay không?
Câu trả lời là: Có. Quản trị là một nghề.
Lời kết
Trong nghề y, chuyên môn giúp chúng ta chăm sóc và điều trị người bệnh.
Nhưng trong quản lý y tế, ngoài chuyên môn còn cần khả năng tổ chức, kết nối và dẫn dắt con người.
Một người thầy thuốc giỏi chưa chắc là một nhà quản trị giỏi.
Nhưng một nhà quản trị y tế giỏi nhất định phải hiểu giá trị của chuyên môn và biết cách phát huy năng lực của những người làm chuyên môn.
Bởi cuối cùng, thành công của một bệnh viện, một nhà thuốc hay một tổ chức y tế không chỉ được tạo nên bởi một cá nhân xuất sắc, mà bởi một tập thể đoàn kết, được dẫn dắt bởi một người lãnh đạo có tâm, có tầm và có nghệ thuật quản trị./.
DsCKI. Nguyễn Quốc Trung