Giữ được sự sáng suốt giữa những biến động của nghề y

Khi mọi người hoảng loạn, người thầy thuốc phải giữ được sự bình tĩnh

Có một nghịch lý trong nghề y: càng ở trong những thời khắc khẩn cấp, người thầy thuốc càng phải bình tĩnh.

Khi một người bệnh đột ngột khó thở, khi các chỉ số sinh tồn thay đổi bất thường, khi người nhà bệnh nhân hoang mang trước một diễn biến xấu, đó cũng là lúc người thầy thuốc phải giữ được sự tỉnh táo cao nhất.

Bởi trong những khoảnh khắc ấy, người bệnh không chỉ cần một người có kiến thức chuyên môn, mà còn cần một người đủ bản lĩnh để đưa ra quyết định đúng đắn.

Sự bình tĩnh của người thầy thuốc không phải là sự vô cảm trước nỗi đau của người bệnh. Cũng không phải là thái độ lạnh lùng, xa cách. Ngược lại, đó là khả năng kiểm soát cảm xúc để lòng thương người được dẫn dắt bởi lý trí, để sự đồng cảm đi cùng với trách nhiệm nghề nghiệp.

Một người thầy thuốc có thể lo lắng, có thể đau lòng trước tình trạng của người bệnh, nhưng họ không được phép để sự lo lắng ấy làm mất đi sự sáng suốt cần thiết.

Bởi đôi khi, chỉ một quyết định trong vài phút có thể ảnh hưởng đến cả một cuộc đời.

1. Nghề y – nơi con người thường xuyên đối diện với những điều không thể đoán trước

Không giống nhiều ngành nghề khác, người làm y luôn làm việc trong một môi trường mà yếu tố bất ngờ hiện diện mỗi ngày.

Một bệnh nhân hôm nay có thể chỉ đến khám vì một triệu chứng tưởng chừng đơn giản, nhưng kết quả thăm khám lại phát hiện một vấn đề nghiêm trọng.

Một người bệnh đang điều trị ổn định có thể bất ngờ xuất hiện biến chứng.

Một ca bệnh được đánh giá rất khó khăn đôi khi lại có sự hồi phục vượt ngoài dự đoán.

Chính sự không chắc chắn ấy khiến nghề y trở thành một nghề đặc biệt.

Người thầy thuốc không chỉ học cách chữa bệnh, mà còn phải học cách đối diện với sự biến động.

Bởi trong y học, không phải lúc nào mọi câu trả lời cũng xuất hiện ngay lập tức, và không phải mọi diễn biến đều đi theo đúng những gì người thầy thuốc mong đợi.

Kiến thức giúp họ biết phải làm gì.

Kinh nghiệm giúp họ biết lựa chọn phương án phù hợp.

Nhưng sự bình tĩnh mới giúp họ thực hiện điều đó một cách chính xác.

Một người có thể rất giỏi chuyên môn, nhưng nếu để cảm xúc lấn át trong thời điểm áp lực, kiến thức cũng khó phát huy hết giá trị.

Ngược lại, người biết giữ tâm thế ổn định sẽ có khả năng nhìn nhận vấn đề rõ ràng hơn, đánh giá tình huống chính xác hơn và đưa ra quyết định tốt hơn.

2.Bình tĩnh không có nghĩa là không có cảm xúc

Một trong những hiểu lầm thường gặp là cho rằng người thầy thuốc giỏi phải luôn lạnh lùng, không được xúc động.

Điều đó hoàn toàn không đúng.

Người thầy thuốc cũng là một con người.

Họ cũng có cảm xúc khi nhìn thấy người bệnh đau đớn.

Họ cũng có những trăn trở sau một ca điều trị không như mong muốn.

Họ cũng có những đêm suy nghĩ về một quyết định chuyên môn của mình.

Nhưng điểm khác biệt của người làm nghề y là họ phải biết đặt cảm xúc đúng vị trí.

Cảm xúc giúp người thầy thuốc có lòng nhân ái.

Nhưng lý trí giúp họ hoàn thành trách nhiệm.

Nếu chỉ có lý trí mà thiếu tình thương, người thầy thuốc dễ trở nên khô cứng.

Nhưng nếu chỉ có tình thương mà thiếu sự tỉnh táo, họ có thể đưa ra những quyết định thiếu chính xác.

Sự cân bằng giữa trái tim và lý trí chính là một trong những giá trị quan trọng nhất của nghề y.

3.Sự bình tĩnh được tạo nên từ quá trình rèn luyện lâu dài

Nhiều người nghĩ rằng bình tĩnh là một đặc điểm tính cách: có người sinh ra đã điềm tĩnh, có người thì nóng vội.

Nhưng trong nghề y, bình tĩnh không chỉ là tính cách.

Nó là một năng lực nghề nghiệp.

Không có trường lớp nào có thể dạy một người thầy thuốc trở nên bình tĩnh chỉ bằng lý thuyết.

Sự bình tĩnh thật sự được hình thành qua những năm tháng đứng trước người bệnh, qua những lần phải lựa chọn trong điều kiện áp lực, qua những thành công đem lại niềm vui và cả những trải nghiệm chưa trọn vẹn để người làm nghề tự nhìn lại mình.

Đó có thể là những giờ phút căng thẳng trong phòng cấp cứu.

Đó có thể là những lần đối diện với tình huống khó khăn trong thực hành nghề nghiệp.

Và đôi khi, đó còn là những hành trình vượt qua thử thách để đến với người bệnh ở những nơi điều kiện còn nhiều thiếu thốn.

4 Bản lĩnh của người thầy thuốc trên những hành trình gian khó

Đối với những cán bộ y tế từng công tác tại vùng sâu, vùng xa, nơi điều kiện đi lại và chăm sóc sức khỏe còn nhiều hạn chế, sự bình tĩnh đôi khi được thử thách không chỉ trước bệnh tật, mà còn trước những khó khăn của thiên nhiên và hoàn cảnh.

Mỗi mùa mưa lũ đến, nhiều tuyến đường bị chia cắt, những bản làng xa xôi có thể bị cô lập. Đây cũng là thời điểm nguy cơ dịch bệnh gia tăng, trong khi nhu cầu được khám chữa bệnh của người dân lại càng trở nên cấp thiết.

Những chuyến công tác đến với đồng bào vì thế không chỉ là một nhiệm vụ chuyên môn, mà còn là hành trình vượt qua thử thách.

Có những lúc trên đường đi, trước những đoạn đường sạt lở, mưa lớn kéo dài, địa hình hiểm trở, sự lo lắng xuất hiện trong tâm trí của những người trong đoàn. Không ai có thể hoàn toàn không sợ hãi trước những nguy hiểm thực tế đang hiện hữu.

Nhưng bản lĩnh của người dẫn đầu không nằm ở việc không biết sợ.

Bản lĩnh nằm ở khả năng làm chủ nỗi sợ ấy.

Một lời động viên đúng lúc, một sự đánh giá tỉnh táo về tình hình, một quyết định phù hợp đã giúp cả đoàn vượt qua sự hoang mang ban đầu, tiếp tục hành trình đến với bà con.

Và rồi, sau những khó khăn của thời tiết, đường sá và điều kiện thiếu thốn, họ đã đến được bản làng, thực hiện nhiệm vụ khám bệnh, cấp thuốc, chăm sóc sức khỏe cho người dân theo đúng kế hoạch.

Thành công của chuyến đi ấy không chỉ đến từ chuyên môn, mà còn đến từ tinh thần trách nhiệm, sự đoàn kết và đặc biệt là khả năng giữ bình tĩnh trước nghịch cảnh.

Qua những trải nghiệm như vậy, người làm nghề y càng hiểu rằng:

Có những lúc kiến thức chuyên môn giúp chúng ta biết phải làm gì, nhưng bản lĩnh tinh thần mới giúp chúng ta đủ sức để thực hiện điều đó đến cùng.

5.Người bệnh không chỉ cần thuốc, họ cần sự an tâm

Trong quá trình chăm sóc sức khỏe, người bệnh thường nhớ rất lâu về thái độ của người thầy thuốc.

Họ có thể không nhớ chính xác tên một loại thuốc.

Họ có thể không hiểu hết những thuật ngữ chuyên môn.

Nhưng họ thường nhớ:

Một ánh mắt cảm thông.

Một lời giải thích nhẹ nhàng.

Một thái độ bình tĩnh khi họ đang lo sợ.

Đôi khi, điều người bệnh cần đầu tiên không phải là một lời hứa rằng mọi chuyện chắc chắn sẽ tốt đẹp, mà là cảm giác rằng họ đang được chăm sóc bởi một người đủ năng lực và đủ bình tĩnh để đồng hành cùng họ trong giai đoạn khó khăn.

Một người thầy thuốc bình tĩnh có thể giúp người bệnh giảm bớt sự hoang mang.

Một nhân viên y tế điềm tĩnh có thể giúp cả tập thể phối hợp hiệu quả hơn.

Đó là giá trị mà đôi khi không thể đo bằng thuốc men hay máy móc.

Lời kết: Bản lĩnh thầm lặng của người thầy thuốc

Nghề y có nhiều kiến thức cần học, nhiều kỹ năng cần rèn luyện và nhiều trách nhiệm phải gánh vác. Nhưng bên cạnh đôi bàn tay vững vàng, người thầy thuốc còn cần một tâm thế vững vàng.

Bởi sẽ có những lúc họ phải đứng trước những tình huống khó khăn.

Sẽ có những lúc họ phải đưa ra quyết định trong áp lực.

Sẽ có những lúc họ phải trở thành điểm tựa cho người khác trong khi chính bản thân cũng đang chịu nhiều sức ép.

Khi ấy, sự bình tĩnh chính là một biểu hiện của lòng trách nhiệm.

Bình tĩnh không phải là lạnh lùng. Bình tĩnh là khi trái tim vẫn biết rung động, nhưng lý trí đủ mạnh để dẫn đường.

Bởi sau cùng, người thầy thuốc không chỉ được đánh giá bằng những gì họ biết, mà còn bằng cách họ giữ mình như thế nào trong những thời khắc khó khăn nhất.

Giữa những biến động của cuộc đời, họ vẫn giữ được sự sáng suốt để bảo vệ sự sống và giữ được sự nhân ái để chăm sóc con người.

Đó chính là bản lĩnh thầm lặng nhưng cao quý của người thầy thuốc.

DsCKI. Nguyễn Quốc Trung