“Tôi muốn loại thuốc tốt nhất.”. Đó là câu nói mà các bác sĩ và dược sĩ thường xuyên nghe được từ người bệnh. Tuy nhiên, điều đáng chú ý là nhiều người lại mặc nhiên cho rằng thuốc tốt nhất đồng nghĩa với thuốc đắt nhất.
Không ít bệnh nhân cảm thấy yên tâm hơn khi cầm trên tay hộp thuốc có giá vài trăm nghìn đồng, trong khi tỏ ra nghi ngờ đối với một loại thuốc khác chỉ có giá vài chục nghìn đồng dù cùng hoạt chất và cùng chỉ định điều trị.
Vậy giá tiền có thực sự phản ánh chất lượng thuốc? Thuốc đắt tiền có phải lúc nào cũng hiệu quả hơn thuốc rẻ tiền?Hãy cùng tìm hiểu nhé!
- Giá thuốc được quyết định bởi những yếu tố nào?
Nhiều người cho rằng giá thuốc cao là do thuốc mạnh hơn hoặc chữa bệnh tốt hơn. Thực tế, giá bán của một thuốc phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố khác nhau.
- Chi phí nghiên cứu và phát triển
Để đưa một hoạt chất mới ra thị trường, các công ty dược phải trải qua quá trình nghiên cứu kéo dài từ 10 đến 15 năm.
Hàng nghìn phân tử được nghiên cứu nhưng chỉ có một số rất ít trở thành thuốc lưu hành.
Chi phí cho toàn bộ quá trình này có thể lên đến hàng trăm triệu hoặc hàng tỷ đô la Mỹ.
Đây là lý do khiến các thuốc biệt dược gốc thường có giá cao trong thời gian còn bảo hộ sáng chế.
- Chi phí sản xuất
Các công nghệ bào chế hiện đại, dây chuyền sản xuất đạt tiêu chuẩn quốc tế, hệ thống kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt đều làm tăng chi phí sản xuất thuốc.
Chi phí quảng bá thương hiệu
Nhiều biệt dược nổi tiếng được đầu tư mạnh cho các hoạt động marketing, hội nghị khoa học, đào tạo chuyên môn và xây dựng thương hiệu.
Các chi phí này cuối cùng cũng được tính vào giá bán sản phẩm.
- Yếu tố nhập khẩu
Một số thuốc nhập khẩu phải chịu thêm các chi phí như:
- Vận chuyển.
- Bảo quản.
- Thuế và phí liên quan.
- Chi phí phân phối.
Do đó giá bán thường cao hơn so với các thuốc sản xuất trong nước.
- Thuốc rẻ có đồng nghĩa với thuốc kém chất lượng?
Câu trả lời là không.
Đây là một trong những hiểu lầm phổ biến nhất hiện nay.
Một thuốc được phép lưu hành trên thị trường phải đáp ứng các tiêu chuẩn nghiêm ngặt về:
- Chất lượng.
- Độ ổn định.
- Độ tinh khiết.
- Hiệu quả điều trị.
- Độ an toàn.
Dù là thuốc biệt dược hay thuốc generic, tất cả đều phải trải qua quá trình kiểm soát chất lượng theo quy định của cơ quan quản lý dược.
Trong nhiều trường hợp, thuốc có giá thấp đơn giản vì:
- Không phải gánh chi phí nghiên cứu ban đầu.
- Không tốn nhiều chi phí quảng bá.
- Được sản xuất trong nước.
- Có nhiều nhà sản xuất cạnh tranh.
Điều này không đồng nghĩa với việc chất lượng thuốc thấp hơn.
- Cùng một hoạt chất nhưng giá có thể khác nhau rất nhiều
Một điều khiến nhiều người ngạc nhiên là cùng một hoạt chất điều trị, giá giữa các sản phẩm có thể chênh lệch rất lớn.
Ví dụ:
Một thuốc điều trị tăng huyết áp chứa cùng hoạt chất có thể có:
- Biệt dược gốc giá 300.000 đồng/hộp.
- Thuốc generic giá 80.000 đồng/hộp.
- Một sản phẩm generic khác giá 50.000 đồng/hộp.
Sự khác biệt này không có nghĩa là thuốc 300.000 đồng sẽ giúp hạ huyết áp gấp nhiều lần thuốc 50.000 đồng.
Điều quan trọng là thuốc phải đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng và được sử dụng đúng theo chỉ định.
- Khi nào giá cao thực sự mang lại lợi thế?
Không thể phủ nhận rằng trong một số trường hợp, thuốc giá cao có thể mang lại những ưu điểm nhất định.
Ví dụ:
- Công nghệ bào chế hiện đại hơn
Một số thuốc có công nghệ giải phóng kéo dài giúp:
- Duy trì tác dụng lâu hơn.
- Giảm số lần uống trong ngày.
- Tăng sự thuận tiện cho người bệnh.
- Dữ liệu nghiên cứu phong phú hơn
Biệt dược gốc thường có lịch sử nghiên cứu lâm sàng dài và dữ liệu an toàn đầy đủ hơn.
- Độ ổn định và tính đồng nhất cao
Một số sản phẩm từ các tập đoàn dược lớn có quy trình sản xuất và kiểm soát chất lượng rất chặt chẽ.
Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa với việc tất cả thuốc giá thấp đều kém hiệu quả.
- Điều gì mới thực sự quyết định hiệu quả điều trị?
Trên thực tế, hiệu quả điều trị phụ thuộc vào nhiều yếu tố hơn là giá thuốc.
* Chẩn đoán đúng bệnh
Một thuốc rất đắt tiền cũng không thể hiệu quả nếu được sử dụng sai bệnh.
* Dùng đúng liều
Không ít trường hợp điều trị thất bại do người bệnh tự ý giảm liều hoặc tăng liều.
* Uống thuốc đúng cách
Nhiều thuốc cần uống:
- Trước ăn.
- Sau ăn.
- Xa sữa.
- Xa các thuốc khác.
Nếu dùng sai cách, hiệu quả điều trị sẽ giảm đáng kể.
* Tuân thủ điều trị
Đây là yếu tố quan trọng nhất.
Một thuốc giá 50.000 đồng được sử dụng đều đặn và đúng hướng dẫn thường hiệu quả hơn một thuốc giá 500.000 đồng nhưng uống thất thường hoặc bỏ dở giữa chừng.
- Người bệnh nên lựa chọn thuốc như thế nào?
Thay vì chỉ nhìn vào giá bán, người bệnh nên quan tâm:
- Thuốc có nguồn gốc rõ ràng hay không.
- Có được cấp phép lưu hành hợp pháp hay không.
- Có được bác sĩ hoặc dược sĩ tư vấn phù hợp hay không.
- Có sử dụng đúng hướng dẫn hay không.
Đặc biệt, không nên tự ý đánh giá chất lượng thuốc chỉ dựa vào giá tiền hoặc xuất xứ.
Kết luận
Giá thuốc không phải là thước đo duy nhất phản ánh chất lượng và hiệu quả điều trị.
Thuốc đắt tiền có thể mang những ưu điểm riêng về thương hiệu, công nghệ bào chế hoặc dữ liệu nghiên cứu. Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa với việc thuốc giá rẻ là thuốc kém chất lượng.
Một thuốc được sản xuất đạt tiêu chuẩn, có nguồn gốc rõ ràng và được sử dụng đúng chỉ định hoàn toàn có thể mang lại hiệu quả điều trị tương đương với nhiều sản phẩm có giá cao hơn.
Người bệnh nên lựa chọn thuốc dựa trên tư vấn chuyên môn của bác sĩ và dược sĩ, thay vì chỉ dựa vào giá bán hoặc tâm lý “tiền nào của nấy”. Trong điều trị bệnh, sử dụng thuốc đúng cách luôn quan trọng hơn việc lựa chọn thuốc đắt tiền./.
DsCKI. Nguyễn Quốc Trung