Tư vấn tuyển sinh không chỉ là giới thiệu ngành học, mà là giúp người học tìm đúng con đường của mình
Mỗi mùa tuyển sinh đến, các trường đào tạo lại bước vào một giai đoạn đặc biệt.
Đó là thời điểm những cánh cửa nghề nghiệp mở ra trước mắt các em học sinh vừa rời ghế phổ thông. Những bộ hồ sơ được chuẩn bị. Những cuộc trò chuyện giữa cha mẹ và con cái về tương lai. Những lựa chọn đầu tiên của một hành trình nghề nghiệp.
Có những phụ huynh đưa con đến trường với rất nhiều kỳ vọng.
Có những em học sinh mang theo sự háo hức, nhưng cũng có không ít băn khoăn:
“Em nên chọn ngành nào?”
“Ngành nào phù hợp với em?”
“Học xong có thể làm công việc gì?”
Đó là những câu hỏi tưởng như đơn giản, nhưng thực tế lại liên quan đến một quyết định rất quan trọng trong cuộc đời mỗi người.
Bởi chọn ngành học không chỉ là chọn một chương trình đào tạo trong vài năm.
Đó còn là bước đầu lựa chọn một nghề nghiệp có thể gắn bó trong nhiều năm sau này.
- Khi lựa chọn nghề nghiệp bắt đầu từ những thông tin chưa đầy đủ
Trong thực tế hiện nay, không ít học sinh lựa chọn ngành nghề dựa trên những thông tin rất đơn giản:
“Nghe nói ngành này dễ xin việc.”
“Nghe nói ngành kia đang có xu hướng phát triển.”
“Người quen bảo học ngành này tốt.”
“Bạn bè đăng ký nên em cũng chọn.”
Những thông tin ấy không hoàn toàn sai.
Thị trường lao động thay đổi. Nhu cầu xã hội thay đổi. Mỗi ngành nghề đều có những cơ hội và thách thức riêng.
Nhưng một điều cần hiểu rõ:
Một ngành nghề có thể phù hợp với người này, nhưng chưa chắc phù hợp với người khác.
Bởi lựa chọn nghề nghiệp không chỉ dựa vào xu hướng của xã hội, mà còn phải dựa vào năng lực, sở thích, tính cách, hoàn cảnh và sự phù hợp của chính người học.
Có những em rất phù hợp với công việc chăm sóc người bệnh, có sự kiên trì và lòng yêu thương, sẽ tìm thấy ý nghĩa trong nghề điều dưỡng.
Có những em yêu thích máy móc, kỹ thuật, sự chính xác sẽ phù hợp với các ngành kỹ thuật y học.
Có những em có tư duy khoa học, yêu thích thuốc và mong muốn gắn bó với lĩnh vực dược sẽ tìm thấy con đường riêng trong ngành dược.
Không có ngành nghề nào tự nhiên là “cao quý hơn” hay “kém giá trị hơn”.
Điều quan trọng là người học có tìm được nơi phù hợp với khả năng và mong muốn của mình hay không.
- Tư vấn khác với giới thiệu ngành học
Đây là điều mà mỗi người làm công tác tuyển sinh cần suy nghĩ.
Giới thiệu ngành học là cung cấp thông tin:
- Ngành học có những môn gì.
- Thời gian đào tạo bao lâu.
- Cơ hội việc làm ra sao.
Những điều đó rất cần thiết.
Nhưng tư vấn nghề nghiệp không dừng lại ở đó.
Tư vấn là đặt người học vào trung tâm.
Là lắng nghe:
- Em là ai?
- Em mong muốn điều gì?
- Điểm mạnh của em là gì?
- Em có phù hợp với đặc điểm của nghề đó không?
Một lời tư vấn đúng nghĩa không chỉ nói về những thuận lợi của ngành học, mà còn phải giúp người học hiểu cả những khó khăn, yêu cầu và trách nhiệm của nghề nghiệp phía trước.
Bởi không có nghề nào chỉ có hào quang.
Mỗi nghề đều có những áp lực riêng.
Và chỉ khi hiểu đầy đủ, người học mới có thể đưa ra một lựa chọn trưởng thành.
3.Định hướng nghề nghiệp là trách nhiệm, không chỉ là một hoạt động tuyển sinh
Có một sự khác biệt rất lớn giữa việc giúp một người đăng ký vào một ngành học và giúp một người tìm được nghề nghiệp phù hợp.
Một hồ sơ nhập học có thể hoàn thành trong vài phút.
Nhưng một quyết định chọn nghề có thể ảnh hưởng đến nhiều năm cuộc đời.
Vì vậy, người làm công tác tư vấn tuyển sinh không chỉ đang làm nhiệm vụ giới thiệu một ngành đào tạo.
Họ đang góp phần tham gia vào một quyết định quan trọng của người trẻ.
Có lẽ, điều đáng tiếc nhất không phải là người học chọn một ngành chưa thật sự phù hợp, mà là trước khi đưa ra quyết định quan trọng ấy, các em chưa từng có cơ hội được lắng nghe một sự tư vấn đúng nghĩa.
Bởi nhiều khi, điều các em cần không phải là một câu trả lời:
“Ngành này đang hot.”
Mà là một người có đủ kinh nghiệm để giúp các em trả lời câu hỏi:
“Ngành nghề nào thật sự phù hợp với mình?”
- Khi tư vấn tuyển sinh bị đặt nặng bởi những mục tiêu trước mắt
Trong hoạt động tuyển sinh, mỗi nhà trường đều có những mục tiêu cần hoàn thành.
Đó là điều bình thường.
Tuy nhiên, nếu công tác tư vấn chỉ tập trung vào việc giới thiệu ngành học, thuyết phục người học đăng ký mà chưa dành đủ thời gian để tìm hiểu sự phù hợp của các em, thì ý nghĩa ban đầu của tư vấn nghề nghiệp có thể bị giảm đi.
Bởi một người học được tuyển vào trường chưa chắc đã là một kết quả thành công.
Thành công thật sự là khi sau quá trình đào tạo, các em yêu thích nghề mình đã chọn, có năng lực làm việc và tìm thấy giá trị trong công việc.
Có những sinh viên sau một thời gian học mới nhận ra rằng ngành nghề mình đang theo đuổi không phù hợp.
Sự tiếc nuối lúc đó không chỉ nằm ở thời gian hay công sức đã bỏ ra.
Điều khiến các em buồn hơn chính là cảm giác:
“Giá như ngày ấy mình được tìm hiểu kỹ hơn.”
“Giá như mình được nghe nhiều hơn về nghề trước khi lựa chọn.”
Bởi tuổi trẻ có thể bắt đầu lại, nhưng những năm tháng đã đi qua thì không thể quay trở lại.
- Người tư vấn giỏi không chỉ biết nói về nghề, mà phải hiểu nghề
Đặc biệt đối với lĩnh vực y tế, việc định hướng nghề nghiệp càng cần sự trách nhiệm.
Bởi ngành y không chỉ là một ngành học.
Đó là một nghề gắn với con người, với sức khỏe và đôi khi là cả tính mạng của người khác.
Người học cần biết:
Làm điều dưỡng là gì?
Làm kỹ thuật viên xét nghiệm cần những phẩm chất nào?
Làm phục hồi chức năng phải đối diện với những thử thách ra sao?
Người dược sĩ không chỉ làm việc với thuốc, mà còn mang trách nhiệm bảo đảm sử dụng thuốc an toàn, hợp lý.
Một người tư vấn tốt không chỉ nói về cơ hội việc làm, mà còn giúp các em nhìn thấy giá trị và trách nhiệm của nghề nghiệp.
Bởi chỉ khi hiểu nghề, người trẻ mới có thể yêu nghề.
Lời kết
Mỗi mùa tuyển sinh đi qua, có thể nhà trường đón thêm những sinh viên mới.
Nhưng phía sau mỗi bộ hồ sơ ấy là một con người với ước mơ, kỳ vọng và tương lai đang chờ phía trước.
Vì vậy, công tác tư vấn tuyển sinh không nên chỉ được nhìn bằng số lượng hồ sơ đăng ký.
Giá trị lớn hơn nằm ở việc giúp người học có một lựa chọn đúng đắn.
Người làm công tác tuyển sinh có trách nhiệm với một mùa tuyển sinh.
Nhưng người làm công tác định hướng nghề nghiệp có trách nhiệm với cả tương lai của một con người.
Bởi chọn nghề không chỉ là chọn một ngành học. Đó là lựa chọn một hành trình để trưởng thành, để cống hiến và để tìm thấy ý nghĩa trong cuộc sống.
Vì vậy, trước khi giúp một người trẻ bước qua cánh cửa của một ngôi trường, hãy giúp các em hiểu rõ hơn về con đường mà mình sắp đi.
Bởi một lời tư vấn đúng lúc có thể không chỉ thay đổi một quyết định.
Mà có thể thay đổi cả một tương lai.
DsCKI. Nguyễn Quốc Trung